Kính AI của Meta bị kiện ở Hà Lan: đòi sửa kính thông minh hoặc cấm bán

Kính AI có camera của Meta, như Ray-Ban Meta, sắp phải ra tòa ở Hà Lan. Hiệp hội người tiêu dùng Consumentenbond cùng hai tổ chức Offlimits và The Firewall đã khởi kiện, đòi Meta sửa kính thông minh cho đúng luật bảo vệ quyền riêng tư hoặc bị cấm bán. Tòa án quận Amsterdam dự kiến xét xử ngày 26/11/2026.

Consumentenbond đòi gì ở Meta?

Ngày 15/10/2026, hiệp hội người tiêu dùng Hà Lan Consumentenbond thông báo khởi kiện Meta tại Tòa án quận Amsterdam vì chiếc “camerabril”, tức kính có camera. Theo thông cáo của hiệp hội, yêu cầu chính gồm:

• Meta phải thay đổi kính và các cài đặt mặc định để tuân thủ luật bảo vệ quyền riêng tư.
• Meta phải ngừng xử lý trái phép dữ liệu cho mục đích AI.
• Nếu tòa chấp thuận, Meta có 2 tuần để sửa. Nếu Meta nói không thể làm được, Consumentenbond muốn tòa cấm bán kính có camera.
• Trong trường hợp bị cấm, nên có ngoại lệ cho người mù và người khiếm thị khi cần thiết về y tế.

Theo hiệp hội, kính có thể quay người xung quanh, kể cả trẻ em, mà họ không hay biết. Hình ảnh quay được có thể tiết lộ dữ liệu cá nhân nhạy cảm như quan điểm chính trị, tôn giáo hay sức khỏe. Ngoài ra, hình ảnh và âm thanh ghi lại có thể được dùng để huấn luyện các mô hình AI của Meta.

Offlimits và The Firewall kiện cả Meta lẫn Luxottica

Cùng ngày, hai tổ chức Offlimits (chuyên chống lạm dụng trên mạng) và The Firewall nộp đơn yêu cầu thủ tục rút gọn (kort geding) đối với Meta và Luxottica, đơn vị sản xuất gọng Ray-Ban. Phiên xử cũng diễn ra tại Tòa án quận Amsterdam lúc 10:00 ngày 26/11/2026. Hai tổ chức yêu cầu:

• Meta ngừng bán kính chừng nào kính còn có thể bị dùng để quay lén.
• Meta thay đổi chức năng của những chiếc kính đã bán, để việc ghi hình phải có sự đồng ý rõ ràng.

Theo The Firewall, hai tổ chức đã gửi thư yêu cầu ngày 29/9, nhưng Meta không phản hồi đề nghị trao đổi trong thời hạn 2 tuần. Ba tổ chức đã đề nghị tòa xét chung các vụ kiện. Trước đó, báo AD đưa tin hàng trăm video quay lén phụ nữ và trẻ em gái Hà Lan bằng kính Meta đang lan truyền trên các trang “creepshot” và Telegram (theo NL Times).

Meta nói gì?

Meta khẳng định sẽ tiếp tục bán kính AI. Theo NL Times và Cybernews, ông Alex Himel, Phó chủ tịch mảng thiết bị đeo của Meta, cho rằng đèn báo phía trước kính đã cảnh báo người xung quanh khi camera đang quay. Ông gọi những người che hoặc vô hiệu hóa đèn là “kẻ xấu”, và so sánh phản ứng hiện nay với thời điện thoại có camera mới ra đời. Offlimits phản bác rằng chính thiết kế sản phẩm khiến lạm dụng trở nên dễ dàng.

Cần lưu ý: đây mới là lập luận của các bên khởi kiện, tòa chưa ra phán quyết nào.

Bối cảnh: châu Âu siết dần kính thông minh

Vụ kiện nằm trong chuỗi phản ứng dày đặc ở châu Âu. Đầu tháng 10, chuỗi cửa hàng kính Hans Anders ngừng bán kính Meta tại Hà Lan và Bỉ vì lo ngại quyền riêng tư (Reuters). Ngày 13/10, Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu châu Âu (EDPB) ra tuyên bố yêu cầu kính phải báo hiệu rõ khi ghi hình và nhấn mạnh trách nhiệm của nhà sản xuất – Insglass đã có bài EDPB yêu cầu kính thông minh báo rõ khi ghi hình. Na Uy cũng đề xuất cấm tạm thời kính AI ở một số nơi công cộng.

Nếu tòa Amsterdam đứng về phía nguyên đơn, đây có thể là một trong những phán quyết đầu tiên buộc Meta thay đổi thiết kế hoặc cài đặt mặc định của kính AI tại một thị trường châu Âu.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Vụ kiện không ảnh hưởng trực tiếp đến người mua ở Việt Nam, nhưng cho thấy quyền riêng tư đang là câu hỏi lớn nhất của kính AI. Nếu bạn đang dùng hoặc định mua kính có camera (tìm hiểu thêm các loại trong bài Mắt kính AI là gì?), vài thói quen nên có:

• Hỏi ý kiến trước khi quay hoặc chụp người khác, đặc biệt là trẻ em.
• Không che đèn báo ghi hình; tháo kính ở phòng khám, phòng thay đồ, trường học.
• Kiểm tra cài đặt chia sẻ dữ liệu, lưu trữ đám mây và dùng ảnh/âm thanh cho AI trong ứng dụng đi kèm.

Nguồn: Consumentenbond, The Firewall, Cybernews, NL Times, Reuters.